Samband íslenskra framhaldsskólanema

Helgina 18. – 20. mars hittust fulltrúar frá Sambandi íslenskra framhalsskólanema á Steinsstöðum í Skagafirði til að ræða málefni sem liggja nemendum ofarlega í huga.

Hér fyrir neðan höfum við ritað ályktun okkar á þessum málefnum. Tilgangur okkar með þessu er sá að sameina raddir nemenda til að tryggja framhaldsskólanemum sem besta menntun sem svo stuðlar að betra þjóðfélagi.

Aðstaða innan skólanna

Framhaldsskólar taka á móti fjölbreyttum hópi nemenda sem oft standa á ólíkum stað í lífinu og því ættu skólarnir að bjóða upp á víðfenga aðstoð og leiðbeiningar sem stuðla að aukinni vellíðan nemenda innan skólans sem svo leiðir til bættri námsgetu og afköstum.

Við teljum að mikilvægt sé að skólinn bjóði uppá aukatíma innan skólans.
Hóptímar eiga að vera í boði án gjalds innan skólans þar sem nemendur geti komið og leitað sér aðstoðar í ákveðnum greinum. Þeir tímar gætu verið kenndir af kennurum sem eru tilbúnir að bjóða sína vinnu fram án launa, kennaranemum sem partur af þeirra námi eða nemendum sem eru komir lengra í náminu.
Einnig ættu að vera í boði einkatímar fyrir þá sem þurfa aukna aðstoð og ætti skólinn að vera með kennara á sínum snærum sem eru tilbúnir að taka það að sér án gjalds eða mjög lágs gjalds.

Einnig teljum við að mikilvægt sé að skólinn bjóði uppá læknisaðstoð innan skólans með því að hafa hjúkrunarfræðing sem nemengur geta leitað til endurgjaldslaust. Í stærri skólum væri æskilegt að hafa aðstöðu innan skólans en í minni skólum væri mögulegt að koma til móts við nemendur með því að bjóða upp á þjónustu hjúkrnarfæðings á næstu heilbrigðisstofnun.
Opnunartímar hjúkrunarfræðings skulu vera vel auglýstir, aðgengilegir, og ljóst að nemendur viti að þeir geti leitað til hjúkrunarfræðings með fjölbreytt mál.
Hjúkrunarfræðingur ætti að geta aðstoðar nemendur við smærri vandamál og en einnig gefið tilvísun til viðeigandi sérfræðings ef þörf krefur. Einnig er það mikilvægt að skólastjórnendur hafi upplýsingar um nemendur með heilsukvilla sem og astma, sykursýki og flogaveiki til þess að geta brugðist við á viðeigandi hátt ef þörf krefur.

Kynfræðsla ætti að vera kennd í framhaldsskólnum, þó ekki á sama formi og í grunnskólum heldur auka áherslu og umræðu á kynheilbrigði. Kennslan ætti að fara fram af jafningjum, læknanemum eða ungu fólki sem er hefur sérþekkingu í ákveðum málaflokkum. Kennt ætti að vera í litlum hópum og nokkur skipti svo að nemendum líði vel og séu tilbúnir til að tjá sig og spurja þeirra spurning sem liggja þeim efst í huga. Fræðendur ættu að vera tilbúnir að deila reynslusögum og ýta undir virðingu milli nemenda meðan á kennsla stendur.

Í þeirri kennslu ætti að fara fram fræðsla um kynsjúkdóma, kynhneigð, hreinlæti og fleira.

Þar ætti að brýna fyrir nemendum að kynhneigð sé mismunandi og að tilfinningar þeirra séu eðlilegar.
Fræða ætti nemendur um einkenni kynsjúkdóma, smitleiðir, afleiðingar og hvert eigi að leita vegna eftirlits og meðferðar.

Mikilvægt er að nemendur verði upplýstir um hvert þeir geta leitað með ýmis mál viðkomandi kynheilbrigði.

Í hverjum skóla ætti að vera í boði öflug námsráðgjöf, námsráðgjafar ættu að vera ráðnir/skipaðir í samræmi  við nemendafjölda, eins og t.d 1 á hverja 200-300 nemendur.
Mikilvægt er að þeir séu tilbúnir til að aðstoða nemendur við ýmis málefni í auk við námsaðstoð sem kemur að námi þeirra sem og framhaldsnámi og námsörðuleikum. Ráðgjöfin á að vera persónuleg og ráðgjafar eiga að vera tilbúnir til að beina nemendum á rétt úrræði við þeirra vandamálum.
Námsráðgjafar ættu að geta boðið uppá létta sálfræðiaðstoð því mikill hluti nemenda stríðir við kvíða þegar kemur að námi þeirra.

Forvarnarfræðslu ætti einnig að bjóða uppá innan skólans. Mikilvægt er að nemendur fái raunverulegar upplýsingar um eiturlyf og drykkju.

Marita fræslan hefur reynst einkar áhrifarík og nemendur virðast ánægðir að fá alvöru upplýsingar og reynslusögur frá manneskju sem hefur gengið í gegnum erfiðleika þegar kemur að vímuefnum.

Sniðugt væri að nemendur væru með trúnaðarmann nemenda sem væri kosinn af nemendum og væri hann hlutlaus milliliður milli nemenda og skólayfirvalda ef upp koma mál sem nemendur eru ekki tilbúnir að fara sjálfir með til skólayfirvalda. 
Sá nemandi gæti einnig aðstoðað við að kynna nemendafélagið svo að hlutverk þess sé augljóst öllum nemendum, þá væri nemendafélagið einnig betur í stakk búið til að beina nemendum á hagsmunaráð nemenda (SÍF) ef upp koma mál sem þeir eru ekki nógu vel búnir til að sjá um sjálfir.

Lagt er til að skólinn hafi reglulegt sjálfsmat þar sem skoðanir nemenda eru teknar gildar og skólinn endurskoði starfsemi sína í samræmi við það. Lagt er til að hluti af lífsleiknikennslu sé skyndihjálp og að nýjir nemendur hafi allir grunnþekkingu á því sviði.

Enn fremur leggur SÍF til að matsala innan skóla sé ekki viðhöfð í gróðaskyni.

Ályktun um ábyrgð á nemendafélögum

39. gr. Nemendafélög í framhaldsskólum.

Í hverjum framhaldsskóla skal starfa nemendafélag. Nemendafélag vinnur m.a. að félags-, hagsmuna- og velferðarmálum nemenda. Það setur sér reglur um skipan, starfssvið og starfshætti. Nemendafélög starfa á ábyrgð skóla. Nemendafélögum skal búin aðstaða til starfsemi sinnar. Framhalds-skólum er heimilt að styrkja starfsemi nemendafélaga fjárhagslega og skal bókhald þeirra háð sömu endurskoðun og aðrar fjárreiður framhaldsskóla.

Tekið úr lögum um framhaldsskóla nr. 92, samþykkt 2008

Annar stjórnarfundur fjórðu stjórnar SÍF ályktar svo að nemendafélög setji sér sjálf reglur um skipan, starfssvið og starfshætti eins og fram kemur í 39. grein laga um framhaldsskóla. Skólinn á ekki að hafa afskipti af nemendafélagi nema fyrir það eitt að reynast þeim ráðgjafi í hinum ýmsu málum, passa uppá að landslögum séu fylgt, að allir viðburðir á vegum þess séu innan siðferðislega marka og einnig að hafa yfirlit með fjármálum félagsins, passa þar af leiðandi uppá að félagið skulbindi sig aldrei fjárhagslega meira en það getur ráðið við.

Í 39. grein laga um framhaldskóla kemur fram að nemendafélög starfa á ábyrgð skóla, skólinn á því að framfylgja því á þann hátt að reynast nemendafélginu ráðgjafi og því um líkt. Samkvæmt sameiginlegum hluta aðalnámskrár er lýðræði einn af grunnþáttum menntunar.

Skólastarfið miðar að alhliða menntun allra nemenda og virkri þátttöku þeirra í lýðræðissamfélagi innan skólans og utan. … Starfshættir skólanna skulu mótast af umburðarlyndi og jafnrétti, lýðræðislegu samstarfi og ábyrgð. … Skólum ber að rækta það viðhorf að samfélagið eigi að vera lýðræðislegt …

Tekið úr sameiginlegum hluta aðalnámskrár

Af þeim sökum teljum við nauðsynlegt að starfshættir innan skólans séu undantekningalaust lýðræðislegir. Eru þar nemendafélög meðtalin. Gæta skal að skólastjórnendur séu aldrei einvaldar hvort sem í samskiptum eða ákvörðunum tengdum nemendafélögunum né í öðrum málum. Skólastjórnendur skulu ætið vera í góðu samráði við nemendafélögin og reyna eftir fremsta megni að komast að sameiginlegri ákvörðun.

SÍF mæli einnig með að nemendafélögum sé veitt traust og svigrúm til að sinna sínum verkefnum. Við teljum því óþarfi að skólastjórnendur hafi afskipti af því hvar eða hvenær viðburðir eru haldnir, í hvað peningum er veitt og annars konar smáatriðum. Eitt af hlutverkum skólans er að bera ábyrgð ef nemendafélag klúðrar sínum málum gjörsamlega og ræður ekki við skulbindingar sínar.

Ályktun um stöðu lífsleikni í brautarkjarna framhaldsskóla

Vinnuhópur SÍF telur að lífsleikni innan framhaldsskóla í sinni núverandi mynd skili ekki settu markmiði aðalnámskrá framhaldsskóla. Samkvæmt aðalnámskrá (Menntamálaráðu-neytið, 1999) er leitast við að gera nemendum kleift að rækta með sér andleg verðmæti, líkamlegt heilbrigði og sálrænan styrk. Nemendur eiga ennfremur að fá tækifæri til þess að efla félagsþroska sinn, siðvit og virðingu fyrir sjálfum sér og öðrum. Aukinheldur er leitast við að styrkja áræði nemanda, frumkvæði, eðlislæga sköpunargáfu og aðlögunarhæfni til að takast á við kröfur og áskoranir í daglegu lífi.

Vinnuhópurinn telur að námsgreinin lífsleikni búi einstaklingum færni sem nýtist ævilangt og sífellt sé byggt ofan á. Til þess að námsgreinin nýtist sem best teljum við að efla mætti greinina og auka fjölbreytni, og þannig skila settum markmiðum,  með því að bæta fræðslu um

1. Andleg og líkamleg heilsa; Auka aðgang að upplýsingum um hvers konar andlegan og líkamlegan kvilla, auk tilfinningaflækju t.d geðsjúkdóma einnig skal stuðla gegn fordómum í samfélaginu. Greiða aðgang að úrræðum fyrir fólk sem telur sig eiga við erfiðleikum með námið, félagslífið og hið daglega amstur.
2. Fjármálalæsi. Fólk lærir að skipuleggja fjármál sín betur og gera langtíma áætlanir með fjármál.
3. Gera námið meira persónulegra/verklegra. Kynna fyrir nemendum alla aðstöðu sem skólinn hefur upp á að bjóða. Nemendur fá tækifæri til að auka færni sína í að tjá sig á opinberum vettvangi og auka þar með sjálfstraust þeirra.
4. Kynning á félagslífi, nemendafélögum og öðrum hagsmunasamtökun stúdenta. Nemendur læri um nemendafélagið sitt af formönnum nefnda og fá innsýn í hvernig skipulag félagslífsins fer fram. Kynnt verði fyrir nemendum hagsmunasamtök eins og SÍF og LÆF.
5. Ferliskrá og atvinnumöguleikar. Nemendur læri að setja saman ferilskrá og læri að sækja um atvinnu. Kynnt verði fyrir þeim réttindi þeirra og skyldur á vinnumarkaði í gegnum vinnumálamálastofnun eða stéttarfélög.
6. Nám erlendis. Nemendur fá tækifæri til að kynnast námi erlendis og möguleikum þeirra á því að stunda nám utan Íslands (t.d. AUS  og AFS).
7. Sjálfboða- og félagsstörf. Nemendur fái að kynnast sjálfboðaliðastarfi innan sem utanlands og öðrum félagsstörfum.
8. Skiptinemar. Nemendur fá kynningu á því hvað felst í því að vera skiptinemi og hvaða réttindi og skyldur fylgja.

Vinnuhópur um lífsleikni í framhaldsskólum telur að úrbóta sé þörf og að skólastjórnendur og kennarar tryggi að námskrá sé fylgt og markmiðum hennar fullnægt. Þrátt fyrir að gert sé ráð fyrir sveigjanleika í kennslu í námskrá þá er nauðsynlegt að nemendur á landsvísu hljóti sama grunn í lífsleikni.